نحوه ساخت و اجرای ابرخشت (SuperAdob)

ابرخشت، به راستی بسیار ساده است!

همه چیز تقریباً در محل تأمین می‌شود و نیروی متخصص هم لازم نیست؛ مصالح خاک است و کیسه شن و سیم خاردار. کیسه‌هایی که طویل‌تر از کیسه‌های معمولی هستند با خاک پر می‌شوند، البته سیم‌های خاردار در بین این نوارهای فتیله‌ای کیسه شن، نقش اتصالات را بر عهده دارند و نیروهای کششی و جانبی را خنثی می‌کنند.

ابرخشت مناسب و قابل ساخت در هر اقلیم

پایه و اساس ساختاری سیستم ابرخشت بر کیسه های شنی با درازای قابل تنظیم قرار گرفته است. این کیسه‌های بزرگ، از خاک تقویت شده با فیبرهای ویژه‌ای که جایگزین کاه قدیمی می باشند، پر می‌شد و با ترکیب آب، رشته های طولانی را به وجود می‌آورد.

این امر از یک طرف باتوجه به دسترسی به این نوع مصالح بدون مشکل عمده، موجبات تسهیلات در همه گیر شدن سیستم را فراهم کرده است و از طرف دیگر باتوجه به انعطاف پذیری فرمی، به طرح معماری، قابلیت مانور را در زمینه شکل دهی انحناهای زیبا، ساختار یک پارچه را می دهد. همه این روند، به معنای توانایی استفاده از قالب و قاب برای شکل دادن، پیچ و تاب دادن فرم ها و بهره گیری از روند طراحی آلی یا ارگانیک در عین لحاظ شدن ویژگی های لازم به جهت سازه ای است.

مقاومت بی نظیر بناهای ساخته شده با سیستم ابرخشت

 بناهای گنبدی جدید به جای آن که از بلوک‌های مجزا ساخته شود با بافتن این رشته‌های بلند ابر خشت‌ها شکل می‌گرفت و در برابر نور خورشید و حرارت محیط خشت‌ها خشک می‌شدند.

در فرآیند بافت چنین بنایی، این امکان وجود داشت که برخی سازه‌های اصلی بنا درون آن بافته شود، مثلا سکوهای مختلف یا اتاقک‌های موجود را می‌شد در دل این بنا بافت. آزمایش‌های زلزله‌ نگاری نشان داد این نوع بناها که ظاهر زیبایی هم داشت و قابلیت افزوده شدن بخش‌های مختلف به آن وجود داشت، توان مقابله‌ای کم نظیری را برابر لرزه‌های سنگین دارد.

مراحل اجرای کار سیستم ابر خشت

بعد از انتخاب پلان، نوبت به پیاده کردن آن بر روی زمین مورد نظر برای ساخت می رسد، بعد از این مرحله، ردیف اول از ابرخشت روی پلان جاگذاری می شود.

 کیسه هایی که معمولا به صورت استاندارد برای این هدف منظور شده اند در حین جاگذاری، با خاک مرطوب پر و کوبیده می شوند و با روش بنایی« زنجیره پیوسته» (running bond)، روی هم قرار می گیرند. در این مرحله، بین هر دو لایه از ابرخشت بعد از کوبش لایه پایینی، برای مهار کردن نیروهای کششی، ۲ ردیف سیم خاردار قرارداده می شود، هدف از این کار ایجاد نوعی سازه خود پشتیبان مقاوم در برابر نیروهای کششی است.

 در یک کلام با روشی بسیار ساده ساختن یک خانه از دیوارها و سقف و پی و در کل آنچه «سفت کاری» می نامیم به طور کامل با این روش، قابل اجرا است.

مراحل ساخت یک خانه گلی به روش ابرخشت

برای ساخت یک خانه گلی ابتدا باید پلان آن را که شامل یک دایره بزرگ و چهار دایره کوچک است را بر روی زمین ترسیم کرد. ابعاد و تناسبات این دوایر توسط نادر خلیلی تعیین شده است. به طور تقریبی مساحت هر خانه 40 متر مربع فضای داخلی می باشد. سازه این خانه از کیسه های شن بیابان است. که برای پایداری آن به شکل گنبد اجرا می شود. که در حین اجرا، سازه دیوار به دایره گنبد میرسد.بعد از تکمیل دیوارها و گنبد ها بر روی آن گچکاری می کنند.

هدف از این پناهگاه این است که نشان دهد بعد از وقوع بلایای طبیعی پناهگاهی وجود دارد که در عرض چند ساعت می توان آن را بنا کرد. البته اگر یک خانواده ای 4 نفری باشد باید پناهگاه را کمی بزرگتر درست کرد و شاید ساخت این پناهگاه یک روز طول بکشد. در حالیکه ساخت کوچکترین پناهگاه  که 2*2 است تنها دو ساعت طول می کشد. این نشان دهنده امکان ایجاد انبوه سازی می باشد و اساسا بر پایه تکنیک ساختمان سازی با کیسه شنی کار می کند.

بسیاری از مردم از سرتاسر دنیا می خواهند یاد بگیرند که چگونه با صرف هزینه اندک، صاحب خانه شوند.آموزش به این افراد بخش بزرگی از آرمان نادر خلیلی بوده است.

آموزش ساخت خانه با سیستم ابرخشت

 50% از آموزش، دیدن و درک کردن است. نوع ساختمان سازی با طبیعت هماهنگی دارد. وقتی باری به پایین می آید این امر با فشار نیروی جاذبه است. و وقتی از شکل هندسی یک طاق قوسی استفاده می شود بار را به پایین منتقل می شود. و طاق را تحت فشار قرار می دهد و بار به پایین می آید و به روشی بسیار مؤثر به زمین می رسد. زیرا طاق به طور طبیعی بار را به زمین می رساند. همه این ساختمان ها ساخته افرادی هستند که هیچ تخصصی ندارند. و فقط می خواهند برای خود یک خانه بسازند.

“آقای ایان لادج” روش ساخت خانه ها را این چنین بیان میکند:

“این روش بسیار ساده و کم هزینه میباشد. ما در “کال ارث” دو کار انجام می دهیم. یکی با خاک خانه می سازیم و دومی از شکل هندسی گنبد استفاده می کنیم. زیرا در غیر این صورت محکم نمی شود. ما نمی خواهیم اینها را طوری بسازیم که در مقابل نیروی جاذبه مقاوم باشند بلکه می خواهیم هماهنگ با این نیرو به پیش برویم. از این رو مواد مصرفی ما فقط خاک است. لزومی به استفاده از آهن یا مواد صنعتی دیگر یا چوب نیست. ما از ماده ای استفاده می کنیم که در محل موجود است.”

او همچنین اظهار دارد:

“اگر در آفریقا یا سنگال پروژه ای داشته باشیم به جز چمدان های خود چیزی به آنجا نمی بریم و با مواد موجود در محل خانه می سازیم. این روش ساختمان سازی کم هزینه و یادگیری آن آسان است. بیشترین هزینه  این کار مربوط به کار مورد نیاز است. زیرا مواد در زمین هستند. و معمولا هزینه ای ندارد. اگر روش این کار را بدانید می توانید با اعضای خانواده این را بسازید. اگر یکی از اعضای خانواده بیاید و این کار را بیاموزد و بعد به کشور یا محل زندگی خود بازگردد، بقیه مردم و خانواده هایشان را میتواند با این روش آشنا کند، آنها نیز می توانند بطور رایگان خانه بسازند و مثلا برای خویشان خود خانه بسازند. و به همین شکل ادامه می یابد. اینها راه حل هایی خلاق برای جهانی در حال تغییر است.”

جزئیات ساخت خانه های ابرخشت

گچ کاری خانه های ابرخشت

برای ایجاد حفاظت بیشتر در مقابل عناصر و افزایش زیبایی بنا ساختمان را گچ کاری می کنند. این یک گچ خاک است که 90% آن خاک معمولی است 10% بقیه سیمان است. این عمل باعث می شود که در هنگام بارندگی، بنا دچار فرسایش نشود و انسجام آن حفظ شود.

اکثر خانه های پناهگاه اضطراری کالیفرنیا که به این روش گچکاری شده اند،  15 سال از عمر آنها می گذرد. این نوع گچ خاک، بسیار با دوام است. در ایالت کالیفرنیای آمریکا، گسل سند آندریاس وجود دارد. از این رو نادر خلیلی به آن منطقه رفت تا در شرایط اقلیمی بسیار بد که زمستان های بسیار سرد و تابستان های سوزان دارد، به بررسی و آزمایش سازه های ابرخشت بپردازد. از طرفی آن منطقه، به منطقه زلزله خیز نزدیک بود، و می توانست اگر در استحکام مشکلی پیش آمد، با بررسی های لازم،  آن مشکل را برای ساختمان های دیگر در جنوب کالیفرنیا، که قوانین ساختمان سازی سخت تری دارد برطرف کند.

اجزای به کار برده شده در یک خانه “سوپر آدوب” یا “ابر خشت”

دیوارهای خانه ساخته شده به روش ابرخشت

این خانه شامل دیوارهای قطور می باشد. وقتی شما از بیرون به داخل خانه بیایید متوجه می شوید که خانه چقدر سرد است. دیوار های این خانه همچون عایق عمل می کنند. دیوارها، انسان را در مقابل هوای بیرون ایزوله می کنند.

تمامی این ساختار ها از درون بسیار راحت هستند و هزینه ساخت آنها نیز بسیار کم است. در این ساختمان ها از دستگاه تهویه استفاده نمی شود زیرا در اینجا سیستم های فعال وجود ندارد. اتاق خواب ها فضای کوچکی هستند که به فضای اصلی افزوده و با دیوار های خاکی ساخته شده اند.

سرویس های بهداشتی خانه ساخته شده به روش ابرخشت

در مورد حمام و سرویس بهداشتی این خانه مقداری کاشی به آنها اضافه شده و از آن استفاده می شود. خدمات معمولی مانند لوله کشی برق و آب هم وجود دارد. به راحتی می توان خدمات خانه های دیگر را در این خانه ها نیز به کار برد.

زندگی درون این خانه ها به فرد آرامش می بخشد. این خانه ها را می توان به طور کامل در عرض 6 هفته ساخت.

بادگیر و سیستم تهویه طبیعی خانه ساخته شده به روش ابرخشت

این خانه ها شامل یک دودکش بلند هستند که بادگیر نام دارد. و در تابستان از باد شدید جلوگیری می کند. این بادگیر باد را از بالا به درون ساختمان می آورد؛ و به نوعی موجب تهویه می شود.این روش منفعل است.این یکی از چیز هایی است که در استراتژی طراحی منفعل بکار می رود. منفعل یعنی سیستم برقی فعال در ساختمان بکار نرفته است. انتقال هوا میان دیوار های قطور و این بادگیر موجب می شود ساختمان حس خوب و راحتی به فرد بدهد.

در زمستان در خانه های معمولی شما برای ایجاد گرما هوا را گرم می کنید اما به محض اینکه آن هوا بیرون رود گرما ندارید. چیزی که در این خانه ها روی می دهد این است که گرما جذب دیوارها می شود و دیوار ها به نوعی مثل باتری و ذخیره کننده توان عمل می کند. بجای گرم کردن هوا شما دیوار ها را گرم می کنید و گرمایی که استفاده کرده اید حفظ می شود. اما شما به یک منبع گرمایی نیاز دارید. و باید به طریقی نور خورشید به داخل خانه بیاید و این کار به “بهره مستقیم” معروف است. خورشید به طور مستقیم کف خانه را گرم می کند  و بعد این گرما درون خانه بازتاب می شود. اما ممکن است شما نخواهید در تابستان کف خانه شما گرم شود.

 در تابستان خورشید در آسمان اوج می گیرد و مستقیما نور می تاباند و نور آن از طریق پنجره وارد ساختمان نمی شود زیرا شما یک بازتاب دهنده کوچک نوری روی پنجره گذاشته اید. و در زمستان که خورشید در ارتفاع پایین تری قرار دارد نور مستقیم از پنجره به درون می تابد و فضا را گرم می کند.

پنجره های خانه ساخته شده به روش ابرخشت

جای پنجره ها به این شکل در ساختمان تعبیه می شود که مقداری کیسه شنی در جایی که می خواهیم پنجره باشد قرار می دهیم و این کیسه ها را به شکل دریچه یا پنجره قالب بندی می کنیم. بعد کیسه شن را پاره می کنیم و مواد بیرون می ریزد. به این شکل پنجره درست می شود. و یا  قالب هایی را جای پنجره قرار داده بعد از ساخت در می آورند و پنجره را جاگذاری می کنند. لذا این راهی عالی برای ایجاد یک پنجره با استفاده از موادی نظیر کیسه شن و خاک است.

سکو (صفه) خانه ساخته شده به روش ابرخشت

سکوهای ساخته شده در داخل خانه و ورودی نیز از همین مصالح ساخته شده است.  یعنی با استفاده مقدار معینی سیمان که البته در مورد اینها 15% سیمان و بقیه شن بیابان است.

نمای خانه ساخته شده به روش ابرخشت

نوعی نما سازی در این خانه ها وجود دارد که به آنها “کاشی رپ” گفته می شود. در تابستان این بخش از دیوار در مقابل نور خورشید و بخش دیگر در سایه قرار می گیرد تا ساختمن زیاد گرم نشود. همچنین در هنگام باران سنگین، باران را پراکنده می سازد و به صورت تدریجی و قابل کنترل به پایین می راند؛ و به همین خاطر آبها انباشته و سیل آسا به پایین نمی آیند.

بعضی خانه ها نیز به شکل گنبد نیستند. نوعی خانه که “سه تاغی” نامیده می شود اولین خانه ای در این پناهگاه است که به شکل دایره نیست. کف این خانه دارای خطوط مستقیم و در هیچ یک از دیوار ها از سیمان استفاده نشده و فقط خاک بیابان است که به شکل آجر و گچ در آمده است. هدف از ساخت این خانه نمایش یک ساختمان زیست سازگار با تسهیلات و تجملات مدرن به مردم و مهندسان است تا شاید بتواند شکاف بین خانه های زیست سازگار و زندگی واقعی را از بین ببرد.

نادر خلیلی بیان داشته است: تاکنون بسیاری از افراد یاد گرفته اند که چطور این خانه ها را بسازند و بسیاری دیگر تبدیل خاک را شاهد بودند.

مطالب مرتبط

fa_IRPersian
fa_IRPersian